د سلام علمي مجله
type: channel
description: د سلام نړیوال علمي ژورنال لنډه پېژندنه د سلام نړیوال علمي ژورنال یو تحکیم‌ شوی (Peer-Reviewed) غیر انتفاعي، نیم‌کلنی (په کال کې دوه ځله) علمي ژورنال دی چې د افغانستان د لوړو زده‌کړو وزارت څخه یې علمي اعتبار تر لاسه کړی او د یو نړیوال ژورنال په توګه د (RCTD-PIJR-0027-25) تر شمېرې لاندې ثبت شوی دی. دغه ژورنال لاندې نړیوال معیاري سریالي شمېرې (ISSN) لري: ISSN: 3078-9583 (انلاین) ISSN: 3078-9575 (چاپي) دا ژورنال د ټولنیزو علومو په ټولو څانګو کې علمي بحثونه او څېړنې، د سخت او دقیق علمي تحکیم له پړاو تېرولو وروسته، خپروي. د سلام نړیوال علمي ژورنال یو تحکیم‌ شوی علمي ژورنال دی چې په بېلابېلو ژبو، په انلاین او چاپي بڼو خپرېږي. د دې ژورنال مقالو ته لاسرسی وړیا دی او په دې ژورنال کې د څېړنو د خپرولو لګښتونه خورا کم دي. دغه ژورنال د افغانستان دننه او له هېواد څخه بهر ښه پېژندل شوی دی، او د مقالو د خپرېدو بهیر یې په وخت او منظم ډول ترسره کېږي. د دې علمي ژورنال له لارې موږ څېړونکو او پوهانو ته یو علمي ـ څېړنیز پلاتفورم برابر کړی، تر څو خپلې څېړنې او علمي موندنې له نورو سره له دې لارې شریکې کړي. هغه مقالې چې په سلام نړیوال علمي ژورنال کې خپرېږي، د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو څخه د وتلو او پېژندل شوو پوهانو تر علمي څارنې لاندې چمتو او ارزول کېږي. دا ژورنال څېړونکو ته دا فرصت برابروي چې خپلې مهمې علمي څېړنې خپرې کړي. د سلام علمي ژورنال اصیلې او نوښتګرې څېړنې خپروي چې د مطرح شوو ستونزو لپاره عملي او نوښتګرې حللارې وړاندې کوي. سپارل شوې مقالې، د ادبي غلا (Plagiarism) له ارزونې او د لومړنیو شکلي شرایطو له تثبیت وروسته، د اړوندې څانګې متخصصو استادانو ته لېږل کېږي، تر څو یې ژوره او هر اړخیزه علمي ارزونه وکړي. هغه مقالې چې د دقیق او جدي تحکیم له پړاوونو بریالۍ راوځي، په ژورنال کې د خپرېدو لپاره منل کېږي.
publisher: سلام پوهنتون
language: ps
publication name: د سلام علمي مجله
issn: 3078-9575
items: فرهنګي او ښوونیز عوامل او بهر ته د افغانانو په کډوالۍ یې اغېز
items: د افغانانو په ناقانونه کډوالۍ کې د جاذبه او دافعه عواملو یو مشترک تحلیل: تیوریکي لیدلوري او پالیسوي غوښتنې
items: علمي کډوالي: د افغان ښځینه علمي کدرونو د کډوالۍ د عواملو سپړونکې د ځانګړې قضیې څېړنه
items: د افغانستان څخه د مغزونو د تېښتې لاملونه او په داخل کې د مسلکي کدرونو د ساتلو استراتیژۍ: څو‌ سکتوريز ليدلوری
items: د مغزونو د تېښتې او د پيسو د لېږد د ګټې او تاوان تحلیل: د افغانستان د اقتصادي پرمختګ لپاره د ستراتیژیکو لومړیتوبونو تعریفو
items: د افغانستان د دولتي پوهنتونونو څخه د مغزونو تېښته: د کډه شوو استادانو تجربو ته تحلیلي کتنه
items: د ماهر کاري ځواک د کډوالۍ اغېز پر نوو ټکنالوژیو په افغانستان کې
items: بررسی عوامل مهاجرت از افغانستان با تأکید بر مهاجرت نخبگان از کشور
items: د ناقانونه مهاجرتونو په مخنیوي کې د رسنیز عامه پوهاوي ونډه
items: بررسی وضعیت زنده‌گی مهاجرین افغان در کشور ایران (چالش‌ها و راهکارها)
items: عوامل مؤثر بر فرار مغزها با تأکید بر عوامل دافعه از مبدأ (نظریه اورت لی) مطالعه موردی شهر کندز
items: بررسی عوامل بازدارنده و کنترول مهاجرت افغانها
items: تحلیل وضعیت مهاجران افغان در تهران: بررسی تجربیات اجتماعی، روانی، حقوقی و اثرات حمایت‌های بین‌المللی
items: پیامدهای اجتماعی مهاجرت‌ برای مردم افغانستان
items: نقش تعامل و هم‌گرایی در ماندگاری نخبگان در افغانستان
items: مطالعه زندگی مهاجرین افغانستان در کشورهای غربی (چالش‌ها، فرصت‌ها و پیامدها)
items: حکم مهاجرت به کشورهای غیر اسلامی از دیدگاه فقه اسلامی
items: دریافت تابعیت کشورهای غیر اسلامی از دیدگاه فقه اسلامی و قانون ملی وبین المللی
items: مهاجرت علمای حدیث وفقه ازین سرزمین (هرات،بلخ، بست وبغلان)
items: بررسی عوامل مهاجرت ها درکشورهای روبه انکشاف
items: بررسی سلامت روانی مهاجران بعد از عودت؛ مطالعه موردی: ولایت جوزجان
items: ارتباط عوامل اقتصادی مؤثر بر مهاجرت افغان‌ها: تحلیل بحران‌های اقتصادی و فرصت‌های شغلی
items: بررسی نقش سازمان های بین المللی در حمایت از مهاجرین افغان
items: تأثیر مهاجرت متخصصان و تحصیل‌کردگان بر توسعه افغانستان
items: مهاجرت علما و دانشمندان و اثرات منفی و مثبت آن بر افغانستان
items: نقش علما و دانشمندان در کاهش مهاجرتها از کشور
items: مهاجرت افغان ها به خارج از کشور، عوامل و پیامدها
items: شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مهاجرت افغان‌ها به خارج از کشور مطالعه موردی: ولایت هرات
items: پیامدهای مهاجرت و ارائه راه‌کارهای آن برای مردم افغانستان مطالعه موردی: ولایت هرات
items: بررسی عوامل مهاجرت - مطالعه موردی ولایت سمنگان

فرهنګي او ښوونیز عوامل او بهر ته د افغانانو په کډوالۍ یې اغېز
type: item
description: په تېرو لسیزو کې افغان کډوالي یوه مهمه ټولنیزه پدیده ګرځېدلې، چې د یو بل سره تړلي سیاسي، اقتصادي، فرهنګي او د تعلیمي عواملو د اغېز لاندې رامنځته شوې ده. که څه هم جګړې او اقتصادي بې‌ثباتي تل د کډوالۍ د اصلي لاملونو په توګه یادېږي، خو فرهنګي محدودیتونه او د باکیفیته زده‌کړو د فرصتونو کمښت هم د کډوالۍ هغه عوامل دي چې نسبتاً لږه پاملرنه ورته شوې ده. دا څېړنه په ځانګړې توګه د همدغو لاملونو ارزونه ترسره كوي چې په ټوله کې کمه پاملرونه ورته شوي ده، او دا څېړي چې څرنګه د معیاري زده‌کړو د فرصتونو کموالی او د فرهنګي ارزښتونه محدودیتونه د افرادو د شخصي او مسلکي پرمختګ په مخ کې خنډونه رامنځته کوي، او کډوالۍ ته یې هڅوي، په ځانګړي ډول ځوانان او مسلکي کدرونه . د دې مقالې موخه دا ده چې دا وڅېړي چې څرنګه د فرهنګي ارزښتونو محدودیتونه، د سواد کچه ، د جنسیت پر بنسټ محدودیتونه، او ناقص تعلیمي او تحصیلی نظام د کډوالۍ د پرېکړو په څرنګوالي کې اغېز لرلی شي. په دې څېړنه كې د كتابتوني میتود څخه ګټه اخیستل شوی ، چې پکې توصیفي او تحلیلي طریقې کارول شوې دي، معلوماتونه د علمي او اداري سرچینو څخه راټول شوي او تحلیل شوي دي. د څېړنې موندنې ښيي چې د افغانستان کمزوری تعلیمي نظام، د علمي سرچینو کمښت، او فرهنګي-ټولنیز خنډونه د خلکو د پرمختګ فرصتونه محدودوي. په ځانګړې توګه، هغه بندیزونه چې د جنسیت پر بنسټ رامنځته شوي، او همداراز د ټولنې د توقعاتو نه تر سره کېدل، کډوالۍ په اړه د هغو کسانو پر تصمیم ژور اغېز کوي چې غواړي فکري وده او مسلکي پرمختګ وکړي. د بهرنیو هېوادونو د ښو تعلیمي فرصتونو جذابیت لا هم یو مهم جذبوونکی عامل دی، چې د "مغزونو فرار" (brain drain) د پراختیا لامل ګرځېدلی دی. که څه هم کډوالي وګړو ته نړیوال فرصتونه برابروي، خو له بلې خوا د افغانستان د انساني پانګې د كمزوري کېدو او د اوږدمهاله پرمختګ د ځنډېدو لامل هم ګرځي. دا مقاله د داخلي ښوونیز نظام د اصلاح، او د نړیوالو سره د علمي همکارۍ د پیاوړتیا اهمیت روښانه کوي. دې مسئلو ته د کلتوري ارزښتونو پر بنسټ ولاړو دایمي ستراتیژیو له لارې د حل لارو لټول پکار دي، څو جبري مهاجرت راکم او د افغانستان ټولنیز او فکري بنسټونه پیاوړي شي.
subject: Articles
  topic: section
subject: کلتوري عوامل
  topic: keywords
subject: تعلیمي نظام
  topic: keywords
subject: کډوالي
  topic: keywords
subject: بې‌روزګاري
  topic: keywords
creator: نصیر مخلص
creator: رضا جویا
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 959
ending page: 972
doi: 10.64104/v10.Issue17.52.2025

د افغانانو په ناقانونه کډوالۍ کې د جاذبه او دافعه عواملو یو مشترک تحلیل: تیوریکي لیدلوري او پالیسوي غوښتنې
type: item
description: ناقانونه کډوالي لا هم په افغانستان کې یوه جدي ټولنیزه، اقتصادي او سیاسي ستونزه ده، چې د اصلي او کوربه دواړو هېوادونو پر وضعیت د پام وړ اغېزې لري. که څه هم په دې موضوع ګڼې څېړنې ترسره شوې دي، خو لا هم د افغان کډوالۍ د دافعه او جاذبه اصلي عواملو په اړه، په ځانګړې توګه له تیوریکي او نظري اړخه، پوره وضاحت شتون نه لري. همدې تشې ته په کتو، دا څېړنه هڅه کوي چې د کډوالۍ د تحلیل لپاره پېژندل شوې تیوري ګانې ، لکه د لي د دفعې او جذب تیوري (Lee’s Push-Pull Theory)، د وابستګۍ (اتکاء) تیوري (Dependency Theory)، او د کارکرد گرایی یا د ټولنیز وظیفوي جوړښت تیوري (Functionalism) سره مدغم کړي، تر څو د افغاني کډوالۍ ټولنیز، اقتصادي او سیاسي محرکات په ژور ډول وڅېړي. په دې څېړنه کې، د مخلوطو مېتودونو (Mixed-Methods) څخه ګټه اخیستل شوې، او معلومات د ځانګړې پوښتنپاڼې او ژورو مرکو له لارې راټول شوي دي، چې د ایران، پاکستان او مشخصو اروپايي هېوادونو څخه راستنو شوو ۱۵۰ تنو کډوالو پکې برخه اخیستې وه. د څېړنې موندنې څرګندوي چې اقتصادي ناخوالې، نا امني، او د ټولنیزو خدمتونو نشتوالی، د دفعې هغه عوامل (Push Factors) دي چې خلک كډوالۍ ته اړ باسي. له بلې خوا، په کوربه هېوادونو کې د کاري فرصتونو شتون، د ژوند د شرایطو ښه والی، او ټولنیز ثبات، د جذب هغه عوامل (Pull Factors) دي چې خلك کډوالۍ ته هڅوي. سربېره پر دې، د څېړنې د پایلو پر اساس راستانه شوي کډوال له اقتصادي او ټولنیزو محدودیتونو سره هم لاس او ګرېوان دي، او دا حالت د دوی د بیاکډوالۍ احتمال لا زیاتوي. په پایله کې، دا څېړنه پر دې ټینګار کوي چې په افغانستان کې باید په جدي توګه د دوامداره پرمختګ لپاره اغېزمنۍ پالیسۍ جوړې کړی شي، او سیمه‌ییزې همکارۍ باید پیاوړې کړی شي، تر څو د کډوالۍ بهیر په مؤثره توګه مدیریت کړی شي. د څېړنې پایلې، هغو پالیسي جوړوونکو ته ارزښتناک تصور وړاندې کوي، چې غواړي د ناقانونه کډوالۍ د مخنیوي او د راستنو شوو کډوالو د ملاتړ لپاره، پر شواهدو ولاړې ستراتیژۍ طرحه او تطبیق کړي.
subject: Articles
  topic: section
subject: ناقانونه کډوالي
  topic: keywords
subject: افغانستان
  topic: keywords
subject: د دفعې او جذب عوامل
  topic: keywords
subject: د کډوالۍ تیورۍ
  topic: keywords
subject: راستنیدونکي کډوال
  topic: keywords
subject: پالیسوي مداخله
  topic: keywords
creator: پوهنمل فياض ګل مظلوم یار
creator: عبادالله امیر
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 938
ending page: 958
doi: 10.64104/v10.Issue17.n51.2025

علمي کډوالي: د افغان ښځینه علمي کدرونو د کډوالۍ د عواملو سپړونکې د ځانګړې قضیې څېړنه
type: item
description: دا مقاله هغه عوامل څېړي چې د ښځینه افغان استادانو او څېړونکو د کډوالۍ سبب شوي دي. د پخوانیو څېړنو ارزونه ښيي چې مهاجرو شوو ښځینه افغانو استادانو ته په علمي ډګر کې کمه پاملرنه شوې او د هغوی غږ ډېر لږ اورېدل شوی دی. د دې تشې د ډکولو لپاره، دا څېړنه د مشخصې قضیې د تفسيري او کيسه‌ يي مطالعې د میتود سره سمه ترسره شوی چې په پایله کې یې درې داسې اصلي موضوعات موندلي چې د کډوالي د پرېکړې تر شا مهم عوامل بلل کېږي. د استادانو سره مرکې ښيي چې دغه استادانې د درې عمده ستونزو سره مخ شوې وې چې عبارت دي له: د شخصي آزادۍ له لاسه ورکول، د علم، فکر او عمل په ډګرونو کې د ازاد انتقادي نظر کموالی، او دا احساس چې دوی نه په پوهنتونونو کې خپل ځای لري او نه په ټولنه کې. دا درې موضوعات په دغه مطالعه کې د کډوالۍ اصلي لاملونه وبلل شول. څېړنه دا حالت داسې تشریح کوي، چې دا کډوالي د هغوی له خوا د انتخاب نتیجه نه، بلکې د یو جبري بې‌برخېتوب نتیجه وه، یعنې هغوی له خپل علمي او ټولنیز ژوند څخه لرې کړل شول نو له دې امله ګډوالۍ ته اړ شول.
subject: Articles
  topic: section
subject: ښځینه استادان
  topic: keywords
subject: کډوالي
  topic: keywords
subject: جبري بې‌برخېتوب
  topic: keywords
subject: آزادي
  topic: keywords
subject: علمي ستونزې
  topic: keywords
creator: ډاکټر عمران حسین سدوزۍ
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 898
ending page: 937
doi: 10.64104/v10.Issue17.n50.2025

د افغانستان څخه د مغزونو د تېښتې لاملونه او په داخل کې د مسلکي کدرونو د ساتلو استراتیژۍ: څو‌ سکتوريز ليدلوری
type: item
description: دا کيفي څېړنه په افغانستان کې د مغزونو د فرار (Brain Drain) اساسي لاملونه څېړي او په هېواد کې د مسلکي او د وړتیا درلودونکو کدرونو د پاتې کېدو لپاره عملي تګلارې وړاندې کوي. په دې څېړنه كې د هغو ۳۳ افغان مسلکي کدرونو سره ترسره شوې ژورې مرکې تحليل شوي، چې دا مهال په بېلابېلو هېوادونو کې هستوګن دي. دا څېړنه څرګندوي چې د هېواد څخه د پوهه او مسلکي وګړو د وتلو عمده لاملونه عبارت دي له: سياسي بې‌ثباتۍ ، د ژوند ټيټ کيفيت، توکميز تعصب، اقتصادي ستونزې، فردي ناامنۍ، د مسلکي پرمختګ د فرصتونو نشتوالی، او راتلونکی نامعلوم حالت. په څېړنه کې د ګډونوالو کيسې د مغزونو د فرار څو‌ اړخيزه طبیعت انځوروي او پر دې ټينګار کوي چې په بېړنۍ توګه په سیستمونو کې اصلاحاتو ته اړتيا ليدل کیږي. د دې څېړنې له مخې، د مغزونو د فرار د مخنيوي لپاره ګڼې عملي لارې وړانديز شوې دي چې په دې کې د سياسي ثبات او اغېزمنې حکومتولۍ پياوړتيا، د عامه خدمتونو او زېربناوو د کيفيت لوړول، د تبعيض پر ضد د قوانينو جدي پلي کول، د کاري او اقتصادي فرصتونو پراختیا ، او په بهرنيو هېوادونو کې د مېشتو افغانانو له مهارتونو او ظرفيتونو څخه ګټه اخيستل، شامل دي. څېړنه ټينګار کوي چې ياده ستونزه يوازې هغه وخت حل کېدای شي، کله یې چې د حل لپاره يو جامع، همغږی او څو‌سکتوريزه چلند غوره کړی شي، تر څو په پايله کې د افغانانو د شخصي او مسلکي پرمختګ لپاره يو سالم او هڅوونکی چاپېريال رامنځته شي. دا څېړنه د پاليسۍ جوړوونکو، پراختیایي کارپوهانو او څېړونکو لپاره عملي تصورات او لید لورې وړاندې کوي، څو د افغانستان د بشري پانګې بنسټ پياوړی کړي او د هېواد د دوامداره پرمختګ ملاتړ وکړي.
subject: Articles
  topic: section
subject: د مغزونو تېښته
  topic: keywords
subject: مسلکي کډوالي
  topic: keywords
subject: سياسي بې‌ثباتي
  topic: keywords
subject: اقتصادي محدوديتونه
  topic: keywords
subject: د کډوالو ښکېلتیا
  topic: keywords
subject: د مسلکي کدرونو هېواد کې د ساتلو تګلارې
  topic: keywords
subject: مسلکي پرمختګ
  topic: keywords
creator: عزت الله زهیر
creator: پوهنمل ډاکټر عبدالله صادق
creator: اسدالله سروبی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 873
ending page: 897
doi: 10.64104/v10.Issue17.n49.2025

د مغزونو د تېښتې او د پيسو د لېږد د ګټې او تاوان تحلیل: د افغانستان د اقتصادي پرمختګ لپاره د ستراتیژیکو لومړیتوبونو تعریفو
type: item
description: دا څېړنه په افغانستان کې د مغزونو د تېښتې او د کډوالو له لورې هېواد ته د پیسو د رالېږلو (Remittances) تر منځ د ګټې او تاوان مقایسه کوي. او هڅه کوی چې د دې ټولنيزې اقتصادي اغېزې او د دوامداره پرمختګ لپاره یې استراتېژيکې پایلې وارزوي. په دې څېړنه کې د ګډ میتود (Mixed-Methods) څخه ګټه اخیستل شوې ده، چې پکې هم د کيفي موضوعي تحليل او هم د کمي رېګريشن ماډلونو له لارې، د مسلکي کډوالۍ، د بهر څخه د پیسو د لیږد، او عمومي اقتصادي فعاليت )لکه ناخالص کورنی تولید – GDP او د بشري پانګې وده( ترمنځ اړيکې څېړل شوي دي. د معلوماتو په راټولولو کې د بېلا بېلو سرچينو لكه د نړيوالو راپورونو، علمي څېړنو او نړیوالو معلوماتي ډیټابیسونو څخه ګټه اخیستل شوې، څو د کډوالۍ او د بهر څخه د پیسو د لیږد د بهيرونو يو هر اړخيز انځور وړاندې کړل شي. د څېړنې پايلې ښيي چې سياسي بې‌ثباتي، محدود کوونکې پاليسۍ، او د مسلکي ودې نشتون د مغزونو د تېښتې اساسي لاملونه دي، چې د افغانستان اقتصادي ثبات او وده زيانمنوي. سره له دې چې رېمېټنس (بهرني عایدات) د GDP په لوړولو او د بېوزلۍ په کمولو کې مثبته ونډه لري، خو يواځې پر همدې تکیه كول د اوږدمهالې اقتصادي کمزورۍ لامل ګرځي. دا څېړنه پدې ټينګار کوي چې د مغزونو د تېښتې د مخنيوي لپاره بايد د حکومتولۍ په اصلاحاتو كار وشي، مسلکي کدرونه په هېواد کې وساتل شي، او د داسې تګلارو پلي کولو ته لومړيتوب ورکړل شي چې بهرني عايدات د تولیدي پانګونو پر لور سوق کړي. د دې څېړنې موندنې د افغانستان د دوامداره پرمختګ، د مغزونو د تېښتې د ستونزې لپاره د حل لارو او د بهرنیو پیسو د ګټور استعمال لپاره عملي لیدلورې او تصورات وړاندې کوي.
subject: Articles
  topic: section
subject: د مغزونو تېښته
  topic: keywords
subject: د پيسو لېږد
  topic: keywords
subject: د مهارت لرونکو کدرونو کډوالي
  topic: keywords
subject: اقتصادي پرمختګ
  topic: keywords
subject: سیاسي بې‌ثباتي
  topic: keywords
subject: بشري پانګه
  topic: keywords
subject: د حکومتدارۍ اصلاحات
  topic: keywords
subject: دوامدار پرمختګ
  topic: keywords
subject: ټولنیزې-اقتصادي ننګونې
  topic: keywords
creator: پوهنمل ډاکټر عبدالله صادق
creator: عزت الله زهیر
creator: صفی الله شینواري
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 840
ending page: 872
doi: 10.64104/v10.Issue17.n48.2025

د افغانستان د دولتي پوهنتونونو څخه د مغزونو تېښته: د کډه شوو استادانو تجربو ته تحلیلي کتنه
type: item
description: د افغانستان د دولتي پوهنتونونو څخه د علمي کادرونو کډوالي د ۲۰۲۱ کال د اګست له سياسي بدلون را وروسته ډېره شوې ده، چې د هېواد د لوړو زده‌کړو نظام يې د جدي ننګونو سره مخ کړی دی. دا کيفي څېړنه د استادانو د کډوالۍ تر شا لاملونه، ژوندۍ تجربې، او د دې بهیر د اصلي اغېزو ارزونه كوي. څېړنه د ۱۱ هغو پوهنتوني استادانو سره د نيمه‌ساختماني مرکو پر بنسټ ترسره شوې، چې له هېواده بهر کډه شوي دي. د موندنو تحلیل د براون او کلارک) ۲۰۰۶) د تیماتیک تحلیل پر بنسټ ترسره شوی، چې پایلې یې د شخصي، سازماني، او ملي کچو له اړخه ويشلی شوي دي. د څېړنو پایلو وښوده چې سیاسي بې‌ثباتي، اقتصادي ناامنۍ، د علمي آزادۍ محدودیت، او د کورنۍ د امنیت اندېښنې د استاذانو د کډوالۍ مهم عوامل دي. ګډونوالو همداراز ټیټ معاشونه او د څېړنې د فرصتونو نشتوالی هم د فشار د اصلي عواملو د جملې څخه وبلل. د تجربه ‌لرونکو استادانو وتلو، د زده‌کړې کیفیت او اداري پوهه كمه كړې، او همداراز د پوهنتونونو څېړنیز ظرفیت یې کمزوری کړی دی. د دې منفي اغېزو د کمولو لپاره، دا څېړنه د افغانستان د حکومت، د پوهنتونونو د رهبرۍ، او نړیوالو شریکانو ترمنځ د همغږۍ د رامنځته کولو سپارښتنه کوي. په ځانګړي توګه څېړنه سپارښتنه كوي چې د لوړو زده‌کړو له لارې باید اداري امنیت پیاوړی شي، اقتصادي امتیازات بايد لوړ شي، علمي آزادي خوندي شي او د مسلکي ودې فرصتونه پراخه شي. همداراز، دا څېړنه د افغان اکادمیک ډایسپورا د ښکېلتیا ارزښت ته اشاره کوي، او وړاندیز کوي چې پدغه تسلسل كې دې د پوهې او علمي تبادلې د پروګرامونو بهيرونه، مجازي همکارۍ، او لنډمهاله علمي پروژې پیل شي. که څه هم د دغو سپارښتنو پلي‌کولو ته مالي محدودیتونه او سیاسي نامعلوم حالتونه خنډ کېدای شي، خو د هغوی تدریجي پلي کول کولای شي د افغانستان د لوړو زده‌کړو نظام ثبات او بیا رغونې طرف ته بوځي.
subject: Articles
  topic: section
subject: د مغزونو تېښته
  topic: keywords
subject: افغانستان
  topic: keywords
subject: دولتي پوهنتونونه
  topic: keywords
subject: د استادانو کډوالي
  topic: keywords
subject: تیماتیک تحلیل
  topic: keywords
subject: علمي آزادي
  topic: keywords
subject: سیاسي بې‌ثباتي
  topic: keywords
creator: عابد مومند
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2026-01-10
publication date: 2026-01-10
starting page: 822
ending page: 839
doi: 10.64104/v10.Issue17.n47.2025

د ماهر کاري ځواک د کډوالۍ اغېز پر نوو ټکنالوژیو په افغانستان کې
type: item
description: د ۲۰۲۱ کال راهیسې د افغانستان د بااستعداده او مسلکي IT کاري ځواک ډله‌ییز مهاجرت د هېواد پر ټکنالوژیک زیربناوو او د نوښت پر وړتیاوو ژور اغېز کړی دی. دا څېړنه د مغز تښتېدو دا پدیده په څو اړخیز ډول ارزوي، په ځانګړې توګه د تصدۍ سیستمونو، سافټویر پراختیا، د کمپیوټر ساینس زده‌کړو، او د نوو ټکنالوژیو د منلو په برخو تمرکز کوي. په دې څېړنه کې د کابل بانک د Oracle Solaris ناکامه لېږد، او همداراز د افغان پوهنتونونو او دولتي ادارو د معلوماتي سیستمونو قضیې څېړل شوې دي. دا تحلیل ښيي چې د ۷۰٪ څخه زیات تصدیق‌شوي IT مسلکي کسان له لاسه ورکول د سیستماتيکو ناکامیو، د پروژو د درېدلو، د سایبري امنیت د خطرونو زیاتوالي او د استعداد د تولید د کمزورتیا لامل شوی دی. دا څېړنه، پرته له دې چې یواځې زیانونه وارزوي، د دې ستونزې د کمولو لپاره ستراتیژیکې لارې هم وړاندې کوي. وړاندیزونه پکې شامل دي: د STEM زده‌کړو پیاوړي کول، د استعداد د پاتې کېدو او بېرته ستنېدو هڅونه، د دولتي او خصوصي سکتورونو ترمنځ مشارکت، د ډیجیټلي زیربناوو پیاوړتیا، او له بهر میشتو افغان متخصصینو سره د لیرې همکارۍ پراخول. دا څېړنه پای ته رسېږي چې، که څه هم ستونزې ژورې دي، خو که یو همغږی، څو اړخیز، او له پالیسۍ، پانګونې او نړيوالې همکارۍ سره تړلی لید غوره شي، نو افغانستان کولای شي بېرته یو باثباته او پر ځان بسیا ټکنالوژیک چاپېریال رامنځته کړي او خپل ځای په نړیوال ټکنالوژیک ډګر کې بېرته ترلاسه کړي
subject: Articles
  topic: section
subject: نوې ټکنالوژۍ
  topic: keywords
subject: تصدۍ سیستمونه
  topic: keywords
subject: سافټویر پراختیا
  topic: keywords
subject: سایبري امنیت
  topic: keywords
subject: ډیجیټلي زیربنا
  topic: keywords
subject: اوریکل سولاریس
  topic: keywords
creator: سلیم احمد زی
creator: زرماش گردیوال
creator: نصیر احمد شینواری
creator: محمود افغان
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2026-01-10
publication date: 2026-01-10
starting page: 810
ending page: 821
doi: 10.64104/v10.Issue17.n46.2025

بررسی عوامل مهاجرت از افغانستان با تأکید بر مهاجرت نخبگان از کشور
type: item
description: زمینه و هدف: مهاجرت در افغانستان پیشینه‌ای طولانی دارد و تمامی اشکال آن، از جمله آوارگی و پناه‌جویی، در تاریخ سیاسی این کشور تجربه شده است. هدف ازانجام پژوهش حاضر دریافت پاسخ این پرسش است که، عوامل کلیدی مؤثر بر مهاجرت نخبگان، به ویژه نخبگان کشور، چه بوده و چگونه این عوامل بر تصمیم‌گیری‌های مهاجرت تأثیر گذار اند؟ روش بررسی: دراین پژوهش از روش کیفی با شیوۀ مصاحبه "نیمه‌ساختاریافته" استفاده شده است. در این راستا، با بیست نفر از صاحب‌نظران سیاسی-اجتماعی و دانشگاهی مصاحبه شده است. داده‌های این مصاحبه پس از انتخاب و رمزگذاری مفاهیم، وارد مرحلۀ تحلیل شده و با نرم‌افزار "ان‌وی‌وو 12" به روش تحلیل مضمون بررسی گردیده‌اند. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهند که عوامل اقتصادی، سیاسی، فرهنگی-اجتماعی و آموزشی به‌عنوان محرک‌های اصلی مهاجرت نخبگان از افغانستان عمل نموده اند. این عوامل نه تنها در کشور مبدأ، بلکه در کشورهای مقصد نیز تأثیرگذار اند. نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان می‌دهد که عوامل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در مهاجرت شهروندان افغانستان به خارج از کشور نقش بسزایی دارند. عوامل اقتصادی مانند نبود فرصت‌های شغلی و فقر؛ مسائل مربوط به آزادی‌های شهروندی به‌عنوان دافعه سیاسی و در نهایت، کمبود فرصت‌های تحصیلی و خدمات اجتماعی، انگیزه‌های اجتماعی- فرهنگی برای ترک کشور را تقویت می‌کند.
subject: Articles
  topic: section
subject: مهاجرت
  topic: keywords
subject: فرار مغزها
  topic: keywords
subject: نخبگان
  topic: keywords
subject: افغانستان
  topic: keywords
subject: عوامل مهاجرت
  topic: keywords
creator: عبدالرحمن کریمی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 792
ending page: 809
doi: 10.64104/v10.Issue17.n45.2025

د ناقانونه مهاجرتونو په مخنیوي کې د رسنیز عامه پوهاوي ونډه
type: item
description: د دې څېړنې هدف د ناقانونه مهاجرتونو د مخنیوي په برخه کې د رسنیز عامه پوهاوي رغنده ونډه معلومول دي. دا یوه کېفي څېړنه ده چې د ننګرهار پوهنتون د ژورنالېزم پوهنځي د اوو تنو لوړرتبه استادانو سره له فوکس ګروپ مېتود څخه په ګټې اخیستنې ترسره شوې ده. په دې څېړنه کې د راټولو شویو معلوماتو تحلیل د موضوعي تحلیل (Thematic Analysis) پر بنسټ ولاړ دي. موندنې ښيي سره له دې د ټولیزو رسنیو د اعتبار کچه لوړه ده خو د ټولنیزو رسنیو د اعتبار کچه بیا بدلیدونکې ده چې تر ډېره د ناقانونه مهاجرتونو شائقین له همدې ټولنیزو رسنیو څخه په ګټې اخیستنې دې چارې ته زړه ښه کوي او هغه خلک هم له ټولنیزو رسنیو کار اخلي چې غواړي په قاچاقي لارو ځوانان بهر ته ولېږي او له دې لارې عائد تر لاسه کړي.په ورته وخت کې بیا د ناقانونه مهاجرتونو د مخنیوي لپاره بیا هم ټولنیزې رسنۍ موثرې یادې شوې دي. خبري ژانر، سمعي/بصري سپاټونه د رسنیزې محتوی د انتقال غوره چوکاټونه حساب شوي دي. په همدې ډول، رسنۍ نه یوازې د معلوماتو د انتقال وسیله ده بلکې د عامه ذهنیت جوړونې، د باورونو رامنځته کولو او تصمیم نیونې په برخه کې اړینه ونډه لري. که رسنۍ په هدفمنه توګه او مسؤلانه ډول وکارول شي، کولای شي د ناقانونه مهاجرتونو د مخنیوي په برخه کې یوه مؤثره وسیله وګرځي. دا څېړنه د لا زیاتو څېړنو په موخه د رسنیو لپاره د مستندې او غوره محتوی تولید تجویزوي.
subject: Articles
  topic: section
subject: لیدیز پیغامونه
  topic: keywords
subject: ټولنیزې رسنۍ
  topic: keywords
subject: اوریدیز پیغامونه
  topic: keywords
subject: مهاجرت
  topic: keywords
subject: رسنیز کمپاین
  topic: keywords
subject: رسنیز عامه پوهاوی
  topic: keywords
subject: ناقانونه مهاجرت
  topic: keywords
creator: پوهندوی احمد سعید
creator: پوهنمل افسر صدیق شینواری
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 781
ending page: 791
doi: 10.64104/v10.Issue17.n44.2025

بررسی وضعیت زنده‌گی مهاجرین افغان در کشور ایران (چالش‌ها و راهکارها)
type: item
description: هدف از این تحقیق، ارزیابی وضعیت اقتصادی، اجتماعی، دسترسی به آموزش و تعلیم، خدمات صحی و وضعیت حقوقی و اقامتی مهاجرین افغان در کشور ایران و ارائه راهکارهایی برای ایجاد زمینه بازگشت مجدد مهاجرین به کشور، می‌باشد. این تحقیق از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش توصیفی- تحلیلی و پیمایشی بوده، داده­های اولیه از طریق پرسش‌نامه پنج نکته‌یی لیکریت جمع­آوری گردیده و به‌ واسطه برنامه SPSS تجزیه و تحلیل گردیده است. برای تعیین میزان موثریت بررسی وضعیت زنده‌گی مهاجرین افغان در کشور ایران از روش‌های احصائیه تشریحی (اوسط) استفاده گردیده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که وضعیت زنده‌گی مهاجرین افغان در کشور ایران در شرایط نامطلوبی قرار داشته و در حد پایین (2.506) می‌باشد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بیشترین مشکل در بخش هزینه‌های زنده‌گی در کشور ایران برای مهاجرین افغان نسبت به ایرانی‌ها بیشتر بوده که در سطح بالای (4.09) و کمترین مشکل در بخش ناکافی بودن درآمد برای تامین هزینه‌های زنده‌گی (1.54) می‌باشد. به‌کارگیری استراتیژی‌های صحیح در زمینه ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار، حقوق اجتماعی، آموزش و خدمات صحی، سرمایه گذاری‌ دربخش‌های تولیدی، خدماتی، زراعتی همراه با بهبود زیرساخت‌های اقتصادی و ارائه حمایت‌های مالی و تسهیل اسکان مجدد برای مهاجرین بازگشته، می‌تواند نقش مهمی در تثبیت آنها در جامعه و جلوگیری از مهاجرت مجدد آنها داشته باشد.
subject: Articles
  topic: section
subject: افغانستان
  topic: keywords
subject: ایران
  topic: keywords
subject: سیاست‌های مهاجرتی
  topic: keywords
subject: حقوق مهاجرین
  topic: keywords
subject: مهاجرت
  topic: keywords
subject: وضعیت اجتماعی
  topic: keywords
creator: نامزد پوهنیار نصرالله بلوچ
creator: پوهنیار نورالله عابدی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 764
ending page: 780
doi: 10.64104/v10.Issue17.n43.2025

عوامل مؤثر بر فرار مغزها با تأکید بر عوامل دافعه از مبدأ (نظریه اورت لی) مطالعه موردی شهر کندز
type: item
description: سرمایه انسانی از معنادار ترین منابع است که در معادله توسعه و انکشاف کشورها نقش فزاینده و مؤثر دارد؛ ولی متاسفانه کشورهای در حال توسعه و عقب مانده با درآمد و امکانات ناچیزی که دارند به سرمایه گذاری روی این منابع پرداخته به امید اینکه این مغزها در فرایند توسعه مورد استفاده قرار گیرند، اما در نتیجه عوامل و شرایط نامطلوب سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی در مبدأ تصمیم به مهاجرت می گیرند. هدف این تحقیق شناسایی و تحلیل عوامل دافعه مؤثر بر فرار مغزها از شهر کندز بر پایه نظریه مهاجرت اورت لی [1] است. پژوهش با تمرکز بر شرایط نا مساعد اقتصادی و اجتماعی در مبدأ، تلاش می‌کند دلایل خروج نیروی انسانی متخصص را تبیین نماید. روش تحقیق از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با روش آماری می‌باشد. سوال اصلی این تحقیق اینست که عوامل مؤثر بر فرار مغزها از کندز با در نظر داشت نظریه اورت لی کدام ها اند؟ فرضیه های این تحقیق تمامی عوامل دافعه از مبدأ نظریه مهاجرتی اورت لی و دیگر عوامل که از نظر محقق در ساحه مهم پنداشته شده که در کل هفده عوامل می باشند. جامعه آمار این تحقیق (۱۵۵۹۶۴) تن افراد که در هشت ناحیه کندز زندگی می نمایند و با استفاده از جدول مورگان بطرز آنلاین ۳۸۲ نمونه یا سمپل تشخیص و با استفاده از نمونه‌گیری طبقه‌ای نسبتی [2] نمونه ها انتخاب بعد با استفاده از پرسشنامه لکرت [3] پرسشنامه ها توزیع و داده ها جمع آوری گردیده اند. بعد داده های متذکره با استفاده از برنامه اس پی اس اس(SPSS) [4] مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و ضریب الفای کورنباخ آن (0.865) به دست آمد. بدین اساس می‌توان گفت که پرسشنامه این تحقیق از پایایی [5] لازم برخوردار است. نتایج این تحقیق با استفاده از آزمون رتبه بندی فریدمن [6] نشان می‌دهد که از هفده عامل فرض شده مؤثر بر فرار مغز ها از کندز، عوامل اقتصادی مانند: بیکاری و نبود فرصت‌های شغلی(با رتبه 11.39)، اوضاع سیاسی(با رتبه 11.09)، و کمبود فرصت‌های اقتصادی (با رتبه10.93) بیشترین تأثیر را بر فرار مغزها داشته است. در درجه دوم عوامل چون: اوضاع سیاسی(با رتبه 9.58)، سطح پایین حقوق و دستمزد(با رتبه9.52)، نبود آزادی‌های سیاسی(با رتبه9.44)، محدودیت‌های اجتماعی(با رتبه 9.20)، نبود فرصت‌های توسعه شخصی(با رتبه9.11) و در اخیر هم عوامل چون، کاهش رفاه اجتماعی(با رتبه8.3…
subject: Articles
  topic: section
subject: فرار مغزها
  topic: keywords
subject: عوامل دافعه از مبدأ
  topic: keywords
subject: نظریه اورت لی
  topic: keywords
subject: شهر کندز
  topic: keywords
creator: مومن نوری
creator: زبـیدالله سیرت
creator: محمد نبی رفیع
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 745
ending page: 763
doi: 10.64104/v10.Issue17.n42.2025

بررسی عوامل بازدارنده و کنترول مهاجرت افغانها
type: item
description: انجام بعضی اقدامات موثر توسط مسئولین حکومتی در قسمت جلوگیری از رفتن جوانان به کشورهای منطقه بخصوص کشورهای همسایه ریشه در عوامل مختلفی داشته، امارت اسلامی با برخی اقدامات می­تواند سبب مهار و جلوگیری نیروی بشری جوان، فعال و نخبه کشور گردد. به مجازات رساندن قاچاقبران انسانی، کنترول مناطق مرزی، تقویه و مهیاساختن زمینه­های آموزشی و تحصیلی بیشتر، برقراری امنیت، مبارزه و کاهش میزان فقر و بیکاری، رفع مشکلات و اختلافات خانواده­ها و قبیله­ها، مبارزه با فرهنگ­های ناپسند، تسهیل و کاهش هزینه­های ازدواج، رشد و تقویه سطح علمی و فکری نسل جوان کشور، اعتدال و برخورد نیکو مسئولین، تقویه محصولات زراعتی و تاثیر آن در کنترول مهاجرت، استخراج زیربناها از جمله معادن، مدیریت و مهار کردن آب­های کشور، ایجاد فابریکات و کارخانجات تولیدی، آماده گی در مقابل آفات طبیعی، کنترول بی رویه افزایش نفوس، فعالیت­ برنامه­های اشتغالزایی توسط دولت، تطبیق قانون اقتصادی اسلام، تقویه سیستم زراعتی، زمینه سازی و ایجاد انواع مشاغل و سایر فعالیت های دیگر جلو پدیده مهاجرت را میتوان گرفت. هدف این تحقیق بررسی و مطالعه عوامل بازدارنده مهاجرت افغانها به کشورهای مختلف جهان می­باشد، اهمیت تحقیق آن است که توسط این گونه پژوهش­ها دریافت میشود تا همچو مشکلات و چالش­های حاد جامعه به آن پرداخته شود و برای آن نقطه پایان گذاشته شود تا از نام بد آن افغانستان در امان باشد. شیوه پژوهش به شکل کیفی بوده و به گونه تحلیلی و توصیفی بیان شده و جمع آوری منابع آن از کتب، مقالات علمی، استفاده از سایت­های انترنتی، تحلیل و مشاهدات عینی محقق بوده، نتیجه تحقیق کسب معلومات و آگاهی در رابطه به اقدامات و عوامل بازدارنده یا کنترول کننده مهاجرت افغانها میباشد.
subject: Articles
  topic: section
subject: بررسی
  topic: keywords
subject: عوامل
  topic: keywords
subject: بازدارنده
  topic: keywords
subject: کنترول
  topic: keywords
subject: محاجرت
  topic: keywords
subject: افغانها
  topic: keywords
creator: پوهنمل ملاجان رحمانی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2026-01-08
publication date: 2026-01-08
starting page: 720
ending page: 731
doi: 10.64104/v10.Issue17.n40.2025

تحلیل وضعیت مهاجران افغان در تهران: بررسی تجربیات اجتماعی، روانی، حقوقی و اثرات حمایت‌های بین‌المللی
type: item
description: مهاجرت افغان‌ها یکی از طولانی‌ترین و پیچیده‌ترین بحران‌های مهاجرتی در سطح بین‌المللی است که پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی گسترده‌ای برای کشورهای مبدأ و مقصد به همراه داشته است. این پژوهش با هدف بررسی وضعیت زندگی مهاجران افغان، چالش‌های حقوقی و اجتماعی آن‌ها، و میزان حمایت‌های بین‌المللی انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق پرسشنامه‌ی محقق‌ساخت به صورت آنلاین جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS تحلیل شده است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین شده و انتخاب شرکت‌کنندگان در تحقیق، از روش نمونه‌گیری هدفمند و از نوع زنجیره‌ای یا شبکه‌ای (گلوله‌برفی) استفاده شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اکثریت مهاجران افغان در ایران فاقد مدارک قانونی بوده و دسترسی محدودی به خدمات بهداشتی، آموزشی و فرصت‌های شغلی دارند. همچنین، تجربه‌ی اخراج‌های اجباری و سیاست‌های سخت‌گیرانه‌ی کشور میزبان بر وضعیت روانی و اجتماعی مهاجران تأثیر منفی گذاشته است. تحلیل همبستگی نیز نشان داد که ارتباط مستقیمی بین شرایط نامناسب زندگی و افزایش فشارهای روانی مهاجران وجود دارد. در نهایت، این تحقیق پیشنهادهایی برای بهبود وضعیت حقوقی و اجتماعی مهاجران افغان ارائه کرده است.
subject: Articles
  topic: section
subject: مهاجران افغان
  topic: keywords
subject: شرایط زندگی
  topic: keywords
subject: حمایت‌های بین‌المللی
  topic: keywords
subject: وضعیت حقوقی
  topic: keywords
subject: سیاست‌های مهاجرتی
  topic: keywords
creator: پوهنمل مصطفی محمدی
creator: پوهندوی عبدالرزاق نظری
creator: پوهنمل طیبه فضلی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2026-01-08
publication date: 2026-01-08
starting page: 700
ending page: 719
doi: 10.64104/v10.Issue17.n39.2025

پیامدهای اجتماعی مهاجرت‌ برای مردم افغانستان
type: item
description: مهاجرت به عنوان یک پدیدۀ اجتماعی دارای تأثیر و نفوذ قابل ملاحظه‌ای در ابعاد و زوایای مختلف اجتماعی است؛ از آن‌جایی‌که افغانستان نظر به شرایط پیچیده‌ای که در طی دهه‌های اخیر با آن مواجه بوده این پدیده با تاروپود اکثر خانواده‌های افغان گره خورده است. مسئله اصلی پژوهش حاضر این است که مهاجرت‌ها چگونه بر نقش‌های اجتماعی، ساختار خانواده‌ها و هویت اجتماعی افغان‌ها تأثیر می‌گذارد. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که مهاجرت‌های گسترده، ناشی از بحران‌های سیاسی، اقتصادی، امنیتی و اقلیمی، علاوه بر پیامدهای فردی، جامعه افغانستان را با چالش‌های عمیق اجتماعی روبه‌رو کرده است. هدف این پژوهش تحلیل پیامدهای اجتماعی مهاجرت‌ها برای مردم افغانستان و ارائه تصویری جامع از اثرات مثبت و منفی این پدیده است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌های گردآوری‌شده از گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی، مطالعات موردی و مقالات علمی است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مهاجرت‌ها منجر به گسست شبکه‌های اجتماعی، تغییر در نقش‌ خانواده‌ها، و ایجاد بحران هویتی در میان مهاجرین افغان شده است. برای کاهش اثرات منفی مهاجرت و تقویت پیامدهای مثبت آن، سیاست‌گذاران می‌بایست رویکردهای جامع‌تری را اتخاذ کنند. این رویکردها شامل سرمایه‌گذاری در توسعه اقتصادی و ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار، بهبود خدمات آموزشی و بهداشتی، و تقویت انسجام اجتماعی در جوامع مبدأ است. علاوه بر این، ارتقای آگاهی عمومی درباره مخاطرات مهاجرت‌های غیرقانونی و حمایت از مهاجران افغان در جوامع میزبان، نیز می‌تواند به کاهش اثرات منفی این پدیده کمک کند.
subject: Articles
  topic: section
subject: مهاجرت
  topic: keywords
subject: پیامدهای اجتماعی
  topic: keywords
subject: فرصت‌ها
  topic: keywords
subject: تهدیدها
  topic: keywords
creator: نامزد پوهنیار محمد محمدی
creator: پوهنیار مرتضی رسولی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 682
ending page: 699
doi: 10.64104/v10.Issue17.n38.2025

نقش تعامل و هم‌گرایی در ماندگاری نخبگان در افغانستان
type: item
description: حفظ و نگه‌داشتن نخبگان در افغانستان یکی از اساسات مهم در راستای توسعه پایدار و تحقق پیشرفت اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است. نخبگان به‌عنوان منابع انسانی، نقشی کلیدی در روند تغییر و تحول کشور دارند، اما عوامل مختلفی از جمله فساد، نابرابری‌های اجتماعی، بی‌ثباتی سیاسی و فقدان فرصت‌های شغلی مناسب، موجب مهاجرت و کاهش تعامل نخبگان با جامعه می‌شود. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی- استقرائی به بررسی نقش تعامل و هم‌گرایی در ماندگاری نخبگان در افغانستان پرداخته و به ارزیابی عوامل مؤثر بر حفاظت از آنان در درون کشور، می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهند که وجود حکومت شفاف و پاسخگو، تقویت نظام آموزشی، تأمین عدالت اجتماعی، افزایش فرصت‌های شغلی، حفظ امنیت و قدردانی از نخبگان، به‌عنوان راهبردهای مؤثر برای حفظ نخبگان در کشور محسوب می شود. همچنان، بخاطر حفظ نخبگان و دست یابی به توسعۀ پایدار در کشور، نیاز به همکاری همه‌جانبۀ امارت اسلامی و نخبگان کشور دیده می شود.
subject: Articles
  topic: section
subject: نخبگان
  topic: keywords
subject: تعامل
  topic: keywords
subject: هم‌گرایی
  topic: keywords
subject: عدالت اجتماعی
  topic: keywords
subject: نظام آموزشی
  topic: keywords
subject: فرصت های شغلی
  topic: keywords
creator: محمد عمر مبارز
creator: شیلا جمشیدی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 666
ending page: 681
doi: 10.64104/v10.Issue17.n37.2025

مطالعه زندگی مهاجرین افغانستان در کشورهای غربی (چالش‌ها، فرصت‌ها و پیامدها)
type: item
description: تحقیق حاضر، این مسئله را بررسی می‌کند و به دنبال پاسخ به این پرسش است که چالش‌ها و فرصت‌های مهاجرین افغانستان در کشورهاي غربی کدام اند و این مسئله چه پیامدهایی را براي این افراد به دنبال دارد. روش تحقیق در این مطالعه، روش نظریه زمینه‌ای بوده است. روش نمونه‌گیری، هدفمند بوده است که بر اساس آن، با 15 نفر از مهاجرین افغانستان ساکن کشورهاي غربی مصاحبه انجام‌شده است. یافته‌های تحقیق، بیانگر این است که مهاجرین افغانستان کشورهاي غربی، با چالش‌های مختلفی روبرو هستند. این چالش‌ها عبارت اند از: چالش‌های فرهنگی – اجتماعی (حس رها شده گی، عدم آشنایی با زبان، تفاوت‌های فرهنگی و نوستالژیايی وطن(، چالش‌های اقتصادي )پرداخت مالیات، هزینه‌های مهاجرت) چالش‌های سیاسی – امنیتی )گروه‌های ضدمهاجر در غرب، ناامنی مسیر و مشکل‌آفرینی در اروپا). آن‌ها هم‌زمان فرصت‌هایی را نیز در اختیار دارند که عبارتنداز :فرصت‌های فرهنگی – اجتماعی )ادغام اجتماعی، امکان پیشرفت و ارزشمندی تنوع قومی در غرب(، فرصت‌های اقتصادي )مزیت‌های رفاهی، شرایط مطلوب کار( و فرصت‌های سیاسی – امنیتی (حقوق انسانی برابر، امکان شهروندي). پیامدهاي این وضعیت براي مهاجرین افغانستان عبارت انداز تداوم ارتباط، تضعیف تعاملات درون قومی و حمایت مالی از خانواده. نتایج این تحقیق نشان می‌دهند باوجود رضایت مهاجرین افغانستان از زندگی در کشورهاي غربی، تجربۀ مشکلات و محدودیت‌ها و تعلّق هویتی به افغانستان و مرزبندی‌های هویتی مهاجرین افغانستان ساکن کشورهاي غربی را نمی‌توان تک لایه‌ای دانست؛ بلکه زندگی و زیست جمعی آنان در افغانستان و کشورهاي غربی، سبب شده است که هویت آنان، تلفیقی از جوامعی باشد که در آن زندگی کرده‌اند یا به آن تعلّق خاطر دارند.
subject: Articles
  topic: section
subject: مهاجرت بین‌المللی
  topic: keywords
subject: افغانستان
  topic: keywords
subject: کشورهای غربی
  topic: keywords
subject: هویت
  topic: keywords
subject: نظریه زمینه‌ای
  topic: keywords
subject: چالش‌ها و فرصت‌ها
  topic: keywords
creator: پوهنمل دوکتور محمدحسن یوسفی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 647
ending page: 665
doi: 10.64104/v10.Issue17.n36.2025

حکم مهاجرت به کشورهای غیر اسلامی از دیدگاه فقه اسلامی
type: item
description: پدیدهٔ مهاجرت به کشورهای غیر اسلامی غرض اقامت مؤقت یا دایمی در آن کشورها، یکی از قضایای جدید بوده که مستلزم توضیح حکم شریعت اسلامی در خصوص آن می‌باشد. بررسی موضوع مهاجرت به کشورهای غیر اسلامی از دیدگاه فقهاء وعلمای فقه اسلامی، مسئله اصلی این تحقیق است. اهمیت این موضوع به حدی است که از یک سو رفتن به کشورهای غیر اسلامی خطر بزرگی را متوجه دین شخص مهاجر نموده و از سوی دیگر این پدیده شوم، چالش بزرگ در راستای رشد و توسعه کشورهای اسلامی در سراسر جهان و بخصوص کشور عزیز ما أفغانستان بشمار میرود. روش این پژوهش، روش کتابخانه ای، استقراء نظریات واقوال فقهاء، ارزیابی، و داوری تحلیلی است. نتایج بحث نشان می‌دهد که از دیدگاه شریعت اسلامی مهاجرت یا اقامت در کشورهای غیر اسلامی بستگی به حالات و شرایط، دارد. براساس قول راجح علمای معاصر فقه اسلامی، هرگاه اقامت و مهاجرت در کشورهای غیر اسلامی سبب وقوع شخص پناهنده و خانواده اش در فتنه می‌شود، و نتواند شعایر دینی را اقامه کند، در اینصورت اقامت در دار کفر – خواه مؤقت باشد ویا دایمی – حرام است، و در صورتیکه برای دستیابی به معیشت بهتر، آسایش و لذت از زندگی پناهنده شده باشد، اقامت در دار کفر مکروه تحریمی است، چون خوف وقوع در فتنه و ذوب شدن در جامعه غربی خیلی متوقع است، در حالیکه در صورت ضرورت شدید چون دعوت اهل این کشورها بسوی اسلام، طلب علم ضروری، تداوی مرض، وگریز از حاکم ظالم، واجب و سنت است، و در حالات عادی حکم اباحت، کراهیت ویا جواز را نظر به حالات مختلف بخود می‌گیرد. پدیدهٔ مهاجرت به کشورهای غیر اسلامی غرض اقامت مؤقت یا دایمی در آن کشورها، یکی از قضایای جدید بوده که مستلزم توضیح حکم شریعت اسلامی در خصوص آن می‌باشد. بررسی موضوع مهاجرت به کشورهای غیر اسلامی از دیدگاه فقهاء وعلمای فقه اسلامی، مسئله اصلی این تحقیق است. اهمیت این موضوع به حدی است که از یک سو رفتن به کشورهای غیر اسلامی خطر بزرگی را متوجه دین شخص مهاجر نموده و از سوی دیگر این پدیده شوم، چالش بزرگ در راستای رشد و توسعه کشورهای اسلامی در سراسر جهان و بخصوص کشور عزیز ما أفغانستان بشمار میرود. روش این پژوهش، روش کتابخانه ای، استقراء نظریات واقوال فقهاء، ارزیابی، و داوری تحلیلی است. نتایج بحث نشان می‌دهد که از دیدگاه شریعت اسلامی مهاجرت یا اقامت در کشورهای غیر اسلامی بستگی به حالات و ش…
subject: Articles
  topic: section
subject: حکم شرعی
  topic: keywords
subject: مهاجرت
  topic: keywords
subject: پناهندگی
  topic: keywords
subject: اللجوء
  topic: keywords
subject: اقامت مؤقت و دایمی
  topic: keywords
subject: کشورهای غیر اسلامی و فقه اسلامی
  topic: keywords
creator: دکتور محمد اکبر زاهد
creator: استاد عزیر الله ذاکری
creator: استاد طارق الله مخور
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 619
ending page: 646
doi: 10.64104/v10.Issue17.n35.2025

دریافت تابعیت کشورهای غیر اسلامی از دیدگاه فقه اسلامی و قانون ملی وبین المللی
type: item
description: پدیدهٔ اخذ تابعیت کشورهای غیر اسلامی و اقامت دایمی در آن‌ها، یکی از مشکلات و چالش‌های بزرگ در مسیر رشد و توسعهٔ کشورهای اسلامی در سراسر جهان، به‌ویژه کشور عزیز ما افغانستان بوده که توجه نخبگان و علمای امت اسلامی را به خود معطوف داشته است. متأسفانه بسیاری از فرزندان شایسته و لایق امت اسلامی که در علوم و فنون مختلف دارای تحصیلات عالی بودند، به‌منظور دستیابی به رفاه و آسایش مادی، آزادی‌های موهوم، فرصت‌های شغلی، و یا کسب تخصص در علومی که امروزه در کشورهای اسلامی فراهم نیست، خواستار اخذ تابعیت و اقامت دایمی در کشورهای غیر اسلامی شدند؛ در حالی که آنان در حقیقت زیربنای محکم و سرمایهٔ انسانی رشد و پیشرفت کشورهای اسلامی، به‌ویژه سرزمین عزیز ما افغانستان به‌شمار می‌رفتند. شیوع این پدیدهٔ نگران کننده در روزگار اخیر، توجه بسیاری از دانشمندان را به خود معطوف داشته و آنان را بر آن داشته است تا حکم شریعت اسلامی را در این خصوص روشن سازند. ازاین‌رو، این‌جانب نیز به همکاری اساتید همکار، بر آن شدم تا به توفیق ایزد منّان، این موضوع را به‌گونهٔ همه‌جانبه از منظر فقه اسلامی و قانون ملی وبین المللی مورد بررسی قرار دهم. برای این مقالهٔ علمی، عنوانی با نام «دریافت تابعیت کشورهای غیر اسلامی از دیدگاه فقه اسلامی و قانون ملی و بین المللی» انتخاب نمایم. این مقاله با روش کتابخانه ای بصورت توصیفی تحلیلی- استقرائی به بررسی موقف شریعت اسلامی و قوانین ملی و بین المللی در خصوص کسب تابعیت کشورهای غیر اسلامی و دیدگاه فقهای اسلام را در این موضوع به بررسی گرفته است. نتایج بحث نشان می‌دهد که موقف شریعت اسلامی دربارهٔ دریافت تابعیت و اقامت دایمی در کشورهای غیر اسلامی، وابسته به شرایط و حالات است. بر اساس نظر راجح، اگر این اقامت سبب افتادن فرد و خانواده‌اش در فتنه شده و مانع اقامهٔ شعایر دینی گردد، اقامت ، ولو موقت در دارالکفر حرام است. اگر هدف صرفاً دستیابی به رفاه و لذت زندگی باشد، این اقامت مکروه تحریمی شمرده می‌شود؛ زیرا خطر ذوب شدن در جامعهٔ غربی وجود دارد. اما در مواردی چون تحصیل علوم ضروری، درمان بیماری‌های مزمن یا فرار از ظلم و تهدید، این اقامت می‌تواند واجب یا سنت باشد. در شرایط عادی نیز، حکم آن میان اباحت، کراهت یا جواز متغیر است. از منظر حقوق بین‌الملل نیز هر فرد حق دارد در برابر تعقیب، شکنجه و آ…
subject: Articles
  topic: section
subject: تابعیت
  topic: keywords
subject: کشورهای غیر اسلامی
  topic: keywords
subject: قانون ملی و بین المللی
  topic: keywords
subject: دار کفر
  topic: keywords
subject: دار اسلام
  topic: keywords
creator: دکتور محمد اکبر زاهد
creator: وزیر محمد سعیدی
creator: انعام الله رحمانی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 601
ending page: 618
doi: 10.64104/v10.Issue17.n34.2025

مهاجرت علمای حدیث وفقه ازین سرزمین (هرات،بلخ، بست وبغلان)
type: item
description: بحث مهاجرت علمای ولایات هرات ،بلخ، بست وبغلان یک بحث علمی وتحقیقی وکتابخانه ای بوده که محتوای آن، با مراجعه به کتابهای مربوط، تدوین ونگارش یافته است، این بحث از آنجایی که مرتیط به یک قسمت مهم تاریخ کشورمان که عبارت: ازهجرت علمای برخی از ولایات کشوراست، اهمیت بسزایی دارد. درین بحث نخست ولایات چهارگانه مذکور، مختصر به معرفی گرفته شده، سپس ازهجرت محدثین، وفقهای آن، ذکربعمل آمده، ودرهرولایت، تعدادی ازمحدثین، وفقهای آن ولایت به گونه نمونه معرفی، وازمناطق که به آنها سفر، وهجرت کرده اند نامبرده شده است،اسباب وعوامل هجرت علماء، هم به صورت تفصیلی مورد بحث قرار گرفته است، درپایان، از نتائج وپیآمدهای این هجرتها، نتائج سلبی وایجابی به صورت جداگانه بحث شده؛ ومقاله با خاتمه ای که درآن ازیافته های تحقیق، ذکر بعمل آمده؛ اختتام یافته است.
subject: Articles
  topic: section
subject: مهاجرت
  topic: keywords
subject: علماء
  topic: keywords
subject: حدیث
  topic: keywords
subject: فقه
  topic: keywords
subject: هرات
  topic: keywords
subject: بلخ
  topic: keywords
subject: بست
  topic: keywords
creator: پوهاند دکتور محمد اسماعیل لبیب بلخی
creator: پوهنمل دکتور محمد طاهر قاسمی
creator: سربلند حلیمی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 578
ending page: 600
doi: 10.64104/v10.Issue17.n33.2025

بررسی عوامل مهاجرت ها درکشورهای روبه انکشاف
type: item
description: هدف این تحقیق بررسی عوامل مؤثر بر مهاجرت کشورهای در حال توسعه به کشورهای توسعه یافته است. برای این منظور، در چارچوب نظریه جاذبه- دافعه مهاجرت و با استفاده از الگوی داده های تابلویی، تأثیر عوامل مختلف بر مهاجرت از این دو گروه کشورها بررسی می شود. نتایج نشان می-دهد که فاصله میان کشور مبدأ و کشور مقصد، برای هر دو گروه از کشورها منفی و معنی دار است؛ لذا با افزایش مسافت میان کشورهای مبدأ با کشور مقصد مهاجرت به این کشور کاهش می یابد. میزان عرضه نیروی کار در کشور مبدأ، برای کشورهای در حال توسعه معنی دار و مثبت است؛ اما برای کشورهای توسعه-یافته معنی دار نیست. متغیر شکاف تکنولوژی برای کشورهای توسعه یافته، منفی و معنی دار و برای کشورهای در حال توسعه، مثبت و معنی دار است. در هر دو گروه از کشورها، افزایش نرخ سرمایه گذاری در کشور مبدأ مهاجرت را کاهش می دهد؛ اما کشورهای در حال توسعه حساسیت بیشتری نسبت به این متغیر دارند. متغیرهای تفاوت سرانه تولید ناخالص داخلی، نرخ زاد و ولد، شاخص سرمایه انسانی، مهاجرت دو سال گذشته، نفوس و سرمایه گذاری مستقیم خارجی در کشور مبدأ برای هر دو گروه از کشورها مثبت و معنی-دار هستند. همچنین، متغیرهای نفوس و سرمایه گذاری مستقیم خارجی تأثیر اندکی در شکل گیری جریان مهاجرت دارند.
subject: Articles
  topic: section
subject: مهاجرت
  topic: keywords
subject: کشورهاي توسعه يافته
  topic: keywords
subject: کشورهای درحال توسعه
  topic: keywords
subject: داده تابلویی
  topic: keywords
subject: طبقه بندي: F22 ،O51،C23 ،JEL
  topic: keywords
creator: پوهنمل دکتورعین االله میرزازاده
creator: پوهنمل مجیب الله مجیب
creator: عنایت الله قریشی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 560
ending page: 577
doi: 10.64104/v10.Issue17.n32.2025

بررسی سلامت روانی مهاجران بعد از عودت؛ مطالعه موردی: ولایت جوزجان
type: item
description: هدف: از این تحقیق بررسی سلامت روانی مهاجران بازگشت­کننده، از خارج کشور است. روش تحقیق: جامعه آماری تحقیق حاضر را بازگشته­گان از خارج کشور، که در سال ۱۴۰۳ه ش به ولایت جوزجان بازگشته­اند، تشکیل می­دهد. در کل، ۳۰۰ نفر به­طور نمونه با استفاده از روش تصادفی قابل دسترس انتخاب و پرسشنامه متمرکز بر سلامت روانی، توزیع و بعد از تکمیل، جمع آوی گردیده است. با بکار­گیری روش توصیفی و علی- مقایسوی با برنامه spss26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج: نشان داد که سلامت روانی عودت کنندگان در مجموع، از حد مطلوب پایین می باشد. درین میان، سلامت مردان نسبت به زنان عودت کننده، در سطح پایین تر بوده است. همچنان سلامت روانی در طبقات سنی تفاوت معناداری داشت. نتیجه­ گیری: در نتیجه سختی­های عالم مهاجرت بعد از عودت نیز محسوس بوده و سازگاری دوباره با کشور مبدأ، تا مدتی، دشواری های خود را خواهد داشت.
subject: Articles
  topic: section
subject: جوزجان
  topic: keywords
subject: سلامت روانی
  topic: keywords
subject: عودت کنندگان
  topic: keywords
subject: کشورهای خارج
  topic: keywords
subject: مهاجران
  topic: keywords
creator: پوهنمل عنایت الله حمیدی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 544
ending page: 559
doi: 10.64104/v10.Issue17.n31.2025

ارتباط عوامل اقتصادی مؤثر بر مهاجرت افغان‌ها: تحلیل بحران‌های اقتصادی و فرصت‌های شغلی
type: item
description: این مقاله به بررسی عوامل اقتصادی مؤثر بر مهاجرت افغان‌ها پرداخته و نقش بحران‌های اقتصادی و فرصت‌های شغلی در تشدید یا کاهش روند مهاجرت را تحلیل می‌کند. از منظر نظریه‌های مهاجرت و اقتصاد سیاسی، این تحقیق رابطه بین نوسانات اقتصادی، بحران‌های مالی و بازار کار با تصمیم افراد برای ترک کشور را بررسی می‌کند. روش تحقیق ترکیبی از تحلیل کیفی و کمی، شامل مرور ادبیات، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با کارشناسان و تحلیل آماری داده‌های ثانویه از گزارش‌های بین‌المللی و داخلی، به کار گرفته شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بحران‌های اقتصادی مانند تورم، کاهش ارزش پول و بیکاری بالا، به همراه کمبود فرصت‌های شغلی، از عوامل کلیدی در افزایش مهاجرت افغان‌ها محسوب می‌شوند. با توجه به یافته‌های ارائه‌شده، به نظر می‌رسد که بحران‌های اقتصادی و کمبود فرصت‌های شغلی از اصلی‌ترین عواملی هستند که انگیزه مهاجرت افغان‌ها را افزایش می‌دهند. سیاست‌گذاران و نهادهای ذی‌ربط باید با اتخاذ راهکارهایی همچون ایجاد زیرساخت‌های اقتصادی مناسب، بهبود نظام آموزشی، به رفع این چالش‌ها پرداخته و در نتیجه موجبات تثبیت جامعه و کاهش نرخ مهاجرت را فراهم کنند. تحقیق حاضر می‌تواند زمینه‌ای برای مطالعات عمیق‌تر و تدوین سیاست‌های مؤثرتر در زمینه مهاجرت و توسعه اقتصادی فراهم آورد. مقاله در پایان با ارائه پیشنهادهایی برای سیاست‌گذاران و نهادهای ذی‌ربط جهت کاهش اثرات منفی عوامل اقتصادی بر مهاجرت، به نتیجه‌گیری می‌پردازد.
subject: Articles
  topic: section
subject: مهاجرت
  topic: keywords
subject: بحران اقتصادی
  topic: keywords
subject: فرصت‌های شغلی
  topic: keywords
subject: افغانستان
  topic: keywords
subject: تحلیل اقتصادی
  topic: keywords
creator: پوهنمل عبدالمومن عظیمی
creator: پوهنیار محمد نعیم هاشمی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 531
ending page: 543
doi: 10.64104/v10.Issue17.n30.2025

بررسی نقش سازمان های بین المللی در حمایت از مهاجرین افغان
type: item
description: مهاجرت ملیون­ها نفر از اتباع کشور به ویژه پس از تحولات سیاسی و امنیتی در سال­های اخیر، یکی از چالش‌های پیچیده و چند بعدی در سطح بین­المللی به دلیل بحران های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است که مدیریت آن مستلزم همکاری­های بین­المللی است. در این میان، سازمان‌های بین‌المللی نظیر سازمان ملل متحد، سازمان بین­المللی مهاجرت و سایر نهادهای بشردوستانه نقش مهمی در حمایت از مهاجران افغان ایفا کرده‌اند. این نهاد‌ها علاوه بر ارائه کمک‌های بشردوستانه، در برنامه‌ریزی برای پناهندگی، انتقال مهاجران به کشورهای دیگر، و حمایت­های قانونی نیز مشارکت داشته و نقش فعال ایفا کرده اند. این پژوهش، به بررسی حمایت سازمان­های بین­المللی از مهاجران، عوامل مؤثر بر مهاجرت افغان­ها، پیامدهای آن بر فرد و جامعه، و راهکارهای پیشنهادی برای کاهش این روند می­پردازد. با این حال یافته های این پژوهش نشان می‌دهد که سازمان­های بین­المللی و نهادهای بشردوستانه و مؤسسات، نقش فعالی بر حمایت از مهاجران افغان داشته اند. مهاجرت پیامدهای منفی متعددی به همراه داشته که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به فرار مغزها، کاهش نیروی کار ماهر و بحران‌های فرهنگی و اجتماعی در کشور اشاره کرد. سیاست‌های اخراج مهاجران نیز فشار مضاعفی بر دولت افغانستان، مهاجران و سازمان‌های بین‌المللی وارد کرده است. این مقاله با رویکرد توصیفی، و با بهره‌گیری از نظریات اندیشمندان و نویسندگان و مطالعات موردی به تحلیل عمیق این پدیده پرداخته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که برای مدیریت این چالش، اجرای سیاست‌هایی مانند ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار، توسعه خدمات آموزشی و بهداشتی و اجرای برنامه‌های حمایتی جهت بازگشت مهاجران به کشور ضروری است. امیدواریم که یافته‌های این پژوهش بتواند به سیاست‌گذاران در تدوین برنامه‌های مؤثر برای کنترل و مدیریت مهاجرت کمک کند.
subject: Articles
  topic: section
subject: مهاجرت افغان‌ها
  topic: keywords
subject: عوامل مهاجرت
  topic: keywords
subject: حمایت سازمانهای بین¬المللی
  topic: keywords
subject: پیامدهای مهاجرت
  topic: keywords
subject: راهکارهای کاهش مهاجرت
  topic: keywords
creator: عبدالله قیومی
creator: عنایت الله نوید
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 511
ending page: 530
doi: 10.64104/v10.Issue17.n29.2025

تأثیر مهاجرت متخصصان و تحصیل‌کردگان بر توسعه افغانستان
type: item
description: مهاجرت متخصصان یا فرار تحصیل‌کردگان، یکی از چالش‌های اساسی توسعه انسانی در کشورهای بحران‌زده مانند افغانستان محسوب می‌شود. این پژوهش با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر مهاجرت نخبگان افغان، بررسی پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و آموزشی آن، و ارائه راهکارهای علمی و عملی برای مهار این پدیده انجام شده است. روش تحقیق به‌صورت توصیفی-تحلیلی بوده و با بهره‌گیری از تحلیل اسنادی و محتوای گزارش‌های بین‌المللی صورت گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مشکلات سیاسی، نبود فرصت‌های شغلی مناسب و فقدان حمایت ساختاری از نخبگان، از جمله مهم‌ترین عوامل مهاجرت به‌شمار می‌روند. این روند تأثیرات منفی قابل توجهی بر نظام آموزشی، فرآیند توسعه اقتصادی و سرمایه اجتماعی کشور داشته است. با این حال، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در صورت تدوین سیاست‌های هدفمند و ایجاد سازوکارهای حمایتی، می‌توان مهاجرت نخبگان را به فرصتی برای توسعه تبدیل کرد؛ به‌ویژه از طریق تسهیل بازگشت آنان، مشارکت از راه دور، انتقال دانش و مهارت، ایجاد شبکه‌های بین‌المللی و تقویت نوآوری و کارآفرینی. این تحقیق می‌تواند در تدوین سیاست‌های ملی مهاجرت نخبگان و برنامه‌ریزی آموزشی مورد استفاده نهادهای امارت اسلامی، پوهنتون­ها و سازمان‌های بین‌المللی قرار گیرد.
subject: Articles
  topic: section
subject: افغانستان
  topic: keywords
subject: فرار تحصیل‌کردگان
  topic: keywords
subject: مهاجرت متخصصان
  topic: keywords
subject: نیروی انسانی
  topic: keywords
creator: پوهنمل عبدالستار غفاری
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 496
ending page: 510
doi: 10.64104/v10.Issue17.n28.2025

مهاجرت علما و دانشمندان و اثرات منفی و مثبت آن بر افغانستان
type: item
description: مهاجرت علما و دانشمندان افغانستان پدیده‌ای است که در پی جنگ­های تحمیلی، بی‌ثباتی سیاسی، ناامنی و محدودیت‌های دینی واجتماعی، طی نیم قرن اخیر، همواره وجود داشته است. این مهاجرت ها، که اغلب به صورت اجباری و در پی تهدیدات جانی یا محدودیت‌های شغلی صورت گرفته است، طی ده ها سال، منجر به خروج سرمایه ارزشمند انسانی از کشور شده است. درین مدت، علمای دین، استادان پوهنتون، محققان و متخصصان افغان برای ادامه زندگی و حفظ امنیت شخصی، به کشورهای دور و نزدیک مهاجرت کرده‌اند. این روند، ضمن اینکه فرصت‌هایی را برای تعاملات علمی و تجارب بشری فراهم کرده، آسیب‌های جدی به نظام علمی، آموزشی و تحقیقی افغانستان وارد نموده است. پیامدهای این نوع مهاجرت، نیازمند اهتمام جدی مسئولین امارت اسلامی است، تا از تبعات منفی این پدیده جلوگیری نموده، دانشمندان مهاجر را مورد تفقد خویش قرار دهند و از علم و تجارب آنها در بازسازی تعلیمی و فرهنگی کشور، استفادۀ شایانی بنمایند. روش و هدف نحقیق این مقاله به روش تحلیلی و استقرائی به گونه­ی کتابخانه­ای نگارش یافته است. مقصد از این پژوهش متبلور ساختن پیامدهای مثبت و منفی مهاجرت علما و دانشمندان به خارج از کشور است که برای خود آنها و هموطنان چه تبعاتی را به دنبال دارد و ضمناً راهکارهای جلوگیری از آن را نیز بیان می­دارد.
subject: Articles
  topic: section
subject: علمای افغانستان
  topic: keywords
subject: مهاجرت
  topic: keywords
subject: چالش ها
  topic: keywords
subject: فعالیت
  topic: keywords
subject: پیامد های مثبت و منفی
  topic: keywords
creator: سرمحقق عبدالرحمن حکیمزاد
creator: عبدالرقیب انصاف نیازی
creator: عبدالقادر غزنوی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 480
ending page: 495
doi: 10.64104/v10.Issue17.n27.2025

نقش علما و دانشمندان در کاهش مهاجرتها از کشور
type: item
description: اين يك حقيقت تلخ و در عین حال انکار نا پذیر است که تاریخچۀ دردناک مهاجرت افغانها به بیرون از کشور که تقریبا از نیم قرن به اینطرف، آغاز گردیده بود هنوز هم به همان قوت و شدّت خود نه تنها باقی است بلکه بیشتر و بیشتر شده است. عامل و انگیزۀ هجرت افغانها به بیرون از کشور مخصوصا امریکا و اروپا متعدد بوده که مهمترین آن همانا جنگ و نا آرامی ها، اختلاف و تنش های داخلی، برخوردار شدن از یک زندگی نسبتا آرام و آسوده بوده است. با توجه به اضرار و خطرات گوناگون و در عین حال گسترده بودن اضرار این هجرتها که حتی پوهنتونها و نهاد های تحصیلی کشور را نیز فرا گرفته است، پوهنتون محترم سلام با در نظر داشت اهمیت موضوع، در پی آن گردیده است تا کنفرانس ملی را به غرض برجسته نمودن اضرار و پیامدهای مهاجرتها و بررسی راه های جلوگیری از آن، تدویر نماید. در این شکی نیست که مسؤولین و اولیای امور کشور، مخصوصا علما، اندیشمندان و دانشمندان مسؤولیت ملی و دینی دارند تا با استفاده از شیوه های معقول و مؤثر که سبب تغییر اذهان هجرت کنندگان گردد، دست به کار شده جلو این گونه مهاجرتها را که در نهایت به زیان خود افغانها و کشور شان می انجامد، بگیرند. بنده در این مقالۀ کوتاه و فشرده سعی نمودم تا در ضمن متوجه نمودن علما و دانمشندان به مسؤولیت های دینی و ملی شان، نقش ایشان را در زمینۀ جلوگیری و یا کاهش مهاجرتها برجسته سازم.
subject: Articles
  topic: section
subject: مهاجرت
  topic: keywords
subject: دانشمندان
  topic: keywords
subject: نخبگان
  topic: keywords
subject: افغانستان
  topic: keywords
subject: مسئولیت ملی
  topic: keywords
subject: وظیفه دینی
  topic: keywords
creator: پوهاند دکتور عبد الباری حمیدی
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 465
ending page: 479
doi: 10.64104/v10.Issue17.n26.2025

مهاجرت افغان ها به خارج از کشور، عوامل و پیامدها
type: item
description: مهاجرت افغان‌ها به خارج از کشور پدیده‌ای پیچیده و چندبُعدی است که در نتیجه‌ی سال‌ها جنگ، مشکلات سیاسی و بحران‌های اقتصادی شکل گرفته و میلیون‌ها نفر را به ترک سرزمین خود واداشته است. این پژوهش به بررسی عوامل مؤثر بر مهاجرت افغان‌ها، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی این روند و فرصت‌های ناشی از آن می‌پردازد. با درنظرگرفتن واقعیت‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی که مهاجران افغان با آن‌ها مواجه‌اند، این مطالعه چالش‌ها، فرصت‌ها و نقش دولت افغانستان در مدیریت این فرآیند را تحلیل می‌کند. روش این تحقیق کیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای است. برای گردآوری داده‌ها، از منابع معتبر علمی، گزارش‌های منتشرشده توسط نهادهای بین‌المللی و سایر منابع معتبر علمی می باشد. در کنار مطالعات کتابخانه‌ای، برای غنای بیشتر داده‌ها، از ابزار مصاحبه در میان جمعی از مهاجران افغان مقیم ایران و ترکیه استفاده شده است تا دیدگاه‌ها و تجربیات آن‌ها به شکل میدانی تحلیل گردد. همچنین، مصاحبه‌های هدفمند با برخی از مهاجران به شناسایی آثار روانی مهاجرت کمک کرده است. یافته‌های تحقیق نشان می دهد که عوامل مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی برای مهاجرت نقش دارند، نتایج بدست آمده می‌تواند به سیاست‌گذاری‌های کارآمد برای کاهش مهاجرت‌های غیرقانونی، بهبود شرایط مهاجران افغان در کشورهای مقصد و بهره‌گیری از فرصت‌های ناشی از این روند کمک کند.
subject: Articles
  topic: section
subject: مهاجرت افغان ها
  topic: keywords
subject: عوامل مهاجرت
  topic: keywords
subject: پیامدهای مهاجرت به خارج
  topic: keywords
subject: افغانستان
  topic: keywords
creator: دکتور سیدعلی اقبال
creator: عایشه شفیق
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 447
ending page: 464
doi: 10.64104/v10.Issue17.n25.2025

شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مهاجرت افغان‌ها به خارج از کشور مطالعه موردی: ولایت هرات
type: item
description: مهاجرت پدیده‌ای است که در دهه‌های اخیر شدت یافته، در بین جمعیت افغانستان رونق فزاینده‌ای یافته است. مهاجرت به عنوان موضوع مهم اجتماعی، دارای ابعاد چندگانه بوده که حوزه‌های مختلف را به همان پیمانه متاثر ساخته است. تحلیل جامع موضوعات مربوط به مهاجرت نیاز به تلاش میان‌رشته‌ای دارد. هدف تحقیق حاضر شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مهاجرت افغان‌ها به خارج از کشور بود که با جامعه آماری باشندگان ولایت هرات و اساتید پوهنتون هرات با استفاده از ابزار مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و پرسشنامه انجام شد. نمونه آماری داده‌های کیفی در ابتدا با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و پس از مشخص شدن عوامل مهاجرت افغان‌ها، نمونه مورد مطالعه داده‌های کمی (میدانی) به اساس فرمول شوماخر و لومکس به تعداد ۲۴۰ نفر از باشندگان ولایت هرات به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. داده‌‌های کیفی با استفاده از تحلیل محتوا و داده‌های کمی به اساس آزمون فریدمن در نرم‌افزار SPSS نسخه‌ی ۲۶ تجزیه و تحلیل گردیدند. نتایج تحلیل داده‌های کیفی یا استخراج ۳۲ مفهوم از عوامل مهاجرت به وسیله روش تحلیل محتوا نشان داد که عوامل مهاجرت افغان‌ها شامل: عوامل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، جغرافیایی و آموزشی بوده که حسب مطابقت عوامل مهاجرت استخراج‌شده با مولفه‌ها و محتوای پرسشنامه استاندارد عوامل مهاجرت روناک نوشین (۱۳۹۲) و یوسف ایرانی (۱۳۹۰) بوسیله آزمون فریدمن، عامل اقتصادی در جایگاه اول از عوامل مهاجرت، عامل اجتماعی در جایگاه دوم، عامل آموزش در جایگاه سوم، عامل فرهنگی در جایگاه چهارم، عامل جغرافیایی در جایگاه پنجم و عامل سیاسی در جایگاه ششم از عوامل مهاجرت افغان‌ها به خارج از کشور در سطح معناداری ۰.۰۰۰ با درجه اطمینان ۹۵٪ قرار گرفتند.
subject: Articles
  topic: section
subject: مهاجرت
  topic: keywords
subject: اقتصادی
  topic: keywords
subject: اجتماعی
  topic: keywords
subject: فرهنگی
  topic: keywords
subject: سیاسی
  topic: keywords
subject: جغرافیایی
  topic: keywords
subject: آموزشی
  topic: keywords
creator: نامزد پوهنیار ضیاالحق سادات
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 431
ending page: 446
doi: 10.64104/v10.Issue17.n24.2025

پیامدهای مهاجرت و ارائه راه‌کارهای آن برای مردم افغانستان مطالعه موردی: ولایت هرات
type: item
description: مهاجرت پدیده‌ای است که اکثرأ کشورهای در حال توسعه را به مبارزه طلبیده و کشور افغانستان نیز به‌عنوان کشوری از کشورهای در حال توسعه در ابعاد مختلف از آن متأثر گردیده است. تحقیق حاضر به هدف تبیین پیامدهای مهاجرت شامل: پیامدهای اقتصادی، تعلیمی، اجتماعی و فرهنگی مهاجرت و ارائه راه‌کارهای آن برای مردم افغانستان انجام شده است. تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی بوده و برای جمع‌آوری داده‌ها از مصاحبه باز استفاده شده و نیز روش تحقیق مورد استفاده در این تحقیق، روش تئوری زمینه‌ای یا گرندد تئوری بوده است. جامعه آماری تحقیق به اساس نمونه‌گیری هدفمند به تعداد ۳۰ نفر از اساتید پوهنتون هرات و پوهنتون‌های خصوصی ولایت هرات بوده و موعد زمانی آن زمستان سال ۱۴۰۳ می‌باشد. یافته‌های تحقیق نشان داد که پیامدهای مهاجرت شامل: اقتصادی، تعلیمی، اجتماعی و فرهنگی بوده دربرگیرنده‌ی جنبه‌های مثبت و منفی برای مردم افغانستان بوده، راه‌کارهای نظیر هدفمندسازی مهاجرت در سطح نظام از طریق سیاست‌گذاری‌های کلان کشوری، بهره‌گیری از مهاجرت به‌عنوان عامل تأثیرگذار بر رشد اقتصادی، آموزش و ارتقاء مهارت‌های شغلی، معیاری‌سازی نصاب آموزشی در مطابقت با نیازهای بازار کار، فراهم‌سازی شرایط جاذب مهاجرت بالعکس، تقویت خدمات اجتماعی، تقویت همبستگی اجتماعی، آموزش و بومی‌سازی تنوع و کثرت‌گرایی، حمایت از دسترسی مهاجران به آموزش‌های روز در کشور مقصد، کمک در امر آموزش زبان، فراهم‌سازی زمینه‌های مثبت روانی و اجتماعی برای مهاجرین و تشویق به مشارکت فرهنگی و اجتماعی می‌تواند در زمینه کاهش پیامدهای منفی مهاجرت برای مردم افغانستان کارساز دانسته شده اقدامات عملی روی دست گرفته شود.
subject: Articles
  topic: section
subject: مهاجرت
  topic: keywords
subject: پیامدهای اقتصادی
  topic: keywords
subject: پیامدهای تعلیمی
  topic: keywords
subject: پیامدهای اجتماعی
  topic: keywords
subject: پیامدهای فرهنگی
  topic: keywords
creator: نامزد پوهنیار ضیاالحق سادات
creator: پوهنمل دکتور حفیظ‌الله جواد
creator: پوهنیار علی احمد امیری
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 414
ending page: 430
doi: 10.64104/v10.Issue17.n23.2025

بررسی عوامل مهاجرت - مطالعه موردی ولایت سمنگان
type: item
description: هدف اصلی این تحقیق، شناسایی و بررسی عوامل اقتصادی، امنیتی، فرهنگی و طبیعی مهاجرت در ولایت سمنگان و تأثیرات آن بر وضعیت اجتماعی و اقتصادی این منطقه است. این تحقیق به دنبال درک عمیق‌تری از دلایل مهاجرت مردم سمنگان به­کشورهای خارج می‌پردازد؛ زیرا مهاجرت به عنوان یکی از پدیده‌های اجتماعی و اقتصادی، در بسیاری از مناطق افغانستان از جمله ولایت سمنگان، از سال ها به این طرف وجود دارد. روند مهاجرت می‌تواند ناشی از مشکلات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، جفرافایی و طبیعی و یا سیاسی بوده باشد. از این رو، بررسی دقیق این عوامل و تأثیرات آن بر جوامع مهاجر و غیرمهاجر، برای تصمیم‌گیری‌های کلان در راستای بهبود وضعیت منطقه ضروری است. در این پژوهش از روش تحقیق میدانی استفاده شده است. اطلاعات و یا معلومات از طریق پرسش­نامه تحقیقی با ساکنان محلی وکارشناسان اجتماعی جمع‌آوری شده است. همچنین، برای تحلیل اطلاعات، از روش‌های آماری و تحلیل محتوای کیفی بهره گرفته شده است تا تأثیر عوامل مختلف مهاجرت نظیر بیکاری، فقر، نبود خدمات عمومی و مشکلات اجتماعی مورد ارزیابی قرار گیرد. نتایج تحقیق نشان داده که مهم‌ترین عوامل مهاجرت در سمنگان عبارتند از: مشکلات اقتصادی و بیکاری، کمبود فرصت‌های شغلی و آموزشی، مشکلات اجتماعی، و فقدان زیرساخت‌های اساسی نظیر آب آشامیدنی و خدمات طبی و بهداشتی می­باشد. علاوه بر این، بسیاری از پاسخ دهندگان به دلیل نبود امید به بهبود شرایط زندگی در آینده، تصمیم به ترک منطقه گرفته‌اند؛ زیرا از میان چهار صد نفر پاسخ دهنده،384 نفر آنها که معادل 96% می­شود عوامل اقتصادی، و 256 نفر آنها که معادل 64% فیصد می­شود، مسائل فرهنگی و آموزشی، نبود یک دورنمایی روشن را دلیل مهاجرت خود دانسته اند. هدف اصلی این تحقیق، شناسایی و بررسی عوامل اقتصادی، امنیتی، فرهنگی و طبیعی مهاجرت در ولایت سمنگان و تأثیرات آن بر وضعیت اجتماعی و اقتصادی این منطقه است. این تحقیق به دنبال درک عمیق‌تری از دلایل مهاجرت مردم سمنگان به­کشورهای خارج می‌پردازد؛ زیرا مهاجرت به عنوان یکی از پدیده‌های اجتماعی و اقتصادی، در بسیاری از مناطق افغانستان از جمله ولایت سمنگان، از سال ها به این طرف وجود دارد. روند مهاجرت می‌تواند ناشی از مشکلات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، جفرافایی و طبیعی و یا سیاسی بوده باشد. از این رو، بررسی دقیق این عوامل و تأث…
subject: Articles
  topic: section
subject: سمنگان
  topic: keywords
subject: عوامل اقتصادی
  topic: keywords
subject: اجتماعی
  topic: keywords
subject: فرهنگی
  topic: keywords
subject: مهاجرت
  topic: keywords
creator: پوهنمل شهاب الدین شهاب
creator: پوهنیار عبدالاحد رادمنش
rights: ##submission.copyrightStatement##
date: 2025-06-29
publication date: 2025-06-29
starting page: 398
ending page: 413
doi: 10.64104/v10.Issue17.n22.2025