د ماهر کاري ځواک د کډوالۍ اغېز پر نوو ټکنالوژیو په افغانستان کې
##semicolon##
https://doi.org/10.64104/v10.Issue17.n46.2025##semicolon##
نوې ټکنالوژۍ##common.commaListSeparator## تصدۍ سیستمونه##common.commaListSeparator## سافټویر پراختیا##common.commaListSeparator## سایبري امنیت##common.commaListSeparator## ډیجیټلي زیربنا##common.commaListSeparator## اوریکل سولاریس##article.abstract##
د ۲۰۲۱ کال راهیسې د افغانستان د بااستعداده او مسلکي IT کاري ځواک ډلهییز مهاجرت د هېواد پر ټکنالوژیک زیربناوو او د نوښت پر وړتیاوو ژور اغېز کړی دی. دا څېړنه د مغز تښتېدو دا پدیده په څو اړخیز ډول ارزوي، په ځانګړې توګه د تصدۍ سیستمونو، سافټویر پراختیا، د کمپیوټر ساینس زدهکړو، او د نوو ټکنالوژیو د منلو په برخو تمرکز کوي.
په دې څېړنه کې د کابل بانک د Oracle Solaris ناکامه لېږد، او همداراز د افغان پوهنتونونو او دولتي ادارو د معلوماتي سیستمونو قضیې څېړل شوې دي. دا تحلیل ښيي چې د ۷۰٪ څخه زیات تصدیقشوي IT مسلکي کسان له لاسه ورکول د سیستماتيکو ناکامیو، د پروژو د درېدلو، د سایبري امنیت د خطرونو زیاتوالي او د استعداد د تولید د کمزورتیا لامل شوی دی.
دا څېړنه، پرته له دې چې یواځې زیانونه وارزوي، د دې ستونزې د کمولو لپاره ستراتیژیکې لارې هم وړاندې کوي. وړاندیزونه پکې شامل دي: د STEM زدهکړو پیاوړي کول، د استعداد د پاتې کېدو او بېرته ستنېدو هڅونه، د دولتي او خصوصي سکتورونو ترمنځ مشارکت، د ډیجیټلي زیربناوو پیاوړتیا، او له بهر میشتو افغان متخصصینو سره د لیرې همکارۍ پراخول.
دا څېړنه پای ته رسېږي چې، که څه هم ستونزې ژورې دي، خو که یو همغږی، څو اړخیز، او له پالیسۍ، پانګونې او نړيوالې همکارۍ سره تړلی لید غوره شي، نو افغانستان کولای شي بېرته یو باثباته او پر ځان بسیا ټکنالوژیک چاپېریال رامنځته کړي او خپل ځای په نړیوال ټکنالوژیک ډګر کې بېرته ترلاسه کړي
