تأثیر مهاجرت متخصصان و تحصیل‌کردگان بر توسعه افغانستان (Salam International Academic Journal, 2025)
مهاجرت متخصصان یا فرار تحصیل‌کردگان، یکی از چالش‌های اساسی توسعه انسانی در کشورهای بحران‌زده مانند افغانستان محسوب می‌شود. این پژوهش با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر مهاجرت نخبگان افغان، بررسی پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و آموزشی آن، و ارائه راهکارهای علمی و عملی برای مهار این پدیده انجام شده است. روش تحقیق به‌صورت توصیفی-تحلیلی بوده و با بهره‌گیری از تحلیل اسنادی و محتوای گزارش‌های بین‌المللی صورت گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مشکلات سیاسی، نبود فرصت‌های شغلی مناسب و فقدان حمایت ساختاری از نخبگان، از جمله مهم‌ترین عوامل مهاجرت به‌شمار می‌روند. این روند تأثیرات منفی قابل توجهی بر نظام آموزشی، فرآیند توسعه اقتصادی و سرمایه اجتماعی کشور داشته است. با این حال، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در صورت تدوین سیاست‌های هدفمند و ایجاد سازوکارهای حمایتی، می‌توان مهاجرت نخبگان را به فرصتی برای توسعه تبدیل کرد؛ به‌ویژه از طریق تسهیل بازگشت آنان، مشارکت از راه دور، انتقال دانش و مهارت، ایجاد شبکه‌های بین‌المللی و تقویت نوآوری و کارآفرینی. این تحقیق می‌تواند در تدوین سیاست‌های ملی مهاجرت نخبگان و برنامه‌ریزی آموزشی مورد استفاده نهادهای امارت اسلامی، پوهنتونها و سازمان‌های بین‌المللی قرار گیرد.